Bij de bedrijfshulpverleningsorganisatie van de Universiteit Utrecht zijn zo’n 1200 hulpverleners op verschillende locaties in de stad Utrecht betrokken. Bhv-coördinator Patrick Kalverboer en bhv-ploegleider Marjolein Mullen vertellen over de actuele uitdagingen, ontwikkelingen en oplossingen.
Patrick Kalverboer is sinds 2010 specialist brandpreventie en een van de vier bhv-coördinatoren van de Universiteit Utrecht (UU). De bhv-coördinatoren ondersteunen vijf Hoofden bhv, die verantwoordelijk zijn voor het bhv-beleid van de faculteiten en diensten. “Het team Veiligheid & Milieu ontwikkelt het universiteitsbrede bhv-beleid, dat wordt doorvertaald naar de specifieke situatie van vier clusters van de UU. Per cluster zijn er meerdere ploegleiders, die bhv’ers en ehbo’ers aansturen bij een incident of calamiteit.” De ploegleiders werken samen met de Hoofden bhv om te zorgen dat er altijd voldoende hulpverleners beschikbaar zijn op een locatie.
![](https://sp-ao.shortpixel.ai/client/to_webp,q_glossy,ret_img,w_1024,h_577/https://vakbladveiligheid.nl/wp-content/uploads/2021/11/Universiteit-Utrecht_foto-1_Patrick-Kalverboer-1024x577.jpg)
Marjolein Mullen, coördinator bedrijfsvoering van het departement Aardwetenschappen van de Faculteit Geowetenschappen, is zo’n ploegleider. Ze startte als ehbo’er, maakte al snel de stap naar bhv’er en is sinds 2015 actief als ploegleider. “Tot mijn cluster behoren vier gebouwen, waaronder twee laboratoria waar wordt gewerkt met gevaarlijke stoffen. De laboratoria zijn een grote uitdaging. De procedures, bijvoorbeeld bij ontruimingen, zijn er anders dan in gebouwen met uitsluitend een kantoorfunctie. Er moeten altijd genoeg mensen aanwezig zijn met specifieke kennis over de risico’s van gevaarlijke materialen.”
Gebouwspecifieke gevaren
De Universiteit Utrecht bestrijkt een groot aantal gebouwen in verschillende delen van de stad, en met uiteenlopende functies. Er zijn bijvoorbeeld laboratoria, onderwijsruimten, kantoren en allerlei horecavoorzieningen. In totaal werken er meer dan 6700 professionals en volgen ruim 35.000 studenten er een opleiding. Kalverboer: “Alleen al op de campus in het Utrecht Science Park, aan de rand van de stad, lopen 50.000 mensen rond. Dat is dus de omvang van een kleine stad. Als bhv’er maak je dan ook regelmatig iets mee. De grootste uitdagingen hebben te maken met de diversiteit van alle panden. Het cluster met bèta-opleidingen bestaat bijvoorbeeld uit gebouwen waar wordt gewerkt met chemische stoffen en grote magneten. Bij de Faculteit Diergeneeskunde komen dieren over de vloer. Elk gebouw kent daardoor eigen gevaren en obstakels. Dat vraagt om maatwerk in de uitwerking en uitvoering van het bhv-beleid.”
![](https://sp-ao.shortpixel.ai/client/to_webp,q_glossy,ret_img,w_683,h_1024/https://vakbladveiligheid.nl/wp-content/plugins/trx_addons/components/lazy-load/images/placeholder.png)
Trots
Van het plakken van een simpele pleister op een schaafwond tot het dichten van een gaslek in een laboratorium. De bhv’ers van de UU krijgen met uiteenlopende oproepen te maken. Vorig jaar zette de universiteit in een video drie bhv’ers, onder wie Marjolein Mullen, in de schijnwerpers. De video is bedoeld om te laten zien hoe betrokken en deskundig de hulpverleners zijn en hoeveel reden voor trots ze hebben voor hun inzet.
De trots die bhv’ers ervaren vanwege hun bijdrage aan een veilige omgeving voor medewerkers, studenten en bezoekers van de UU is volgens Mullen en Kalverboer niet de enige reden voor de belangstelling voor de functie en voor de motivatie van de honderden vrijwilligers. Mullen: “Soms moeten we een beetje zoeken naar de juiste personen om de verschillende soorten functies binnen de bhv-organisatie te vervullen. Het is natuurlijk ook handig als iemand een vast dienstverband heeft en meerdere dagen per week op de universiteit aanwezig is. Maar we hebben geen gebrek aan vrijwillige bhv’ers. De opleidingen en oefeningen zijn goed geregeld en leuk om te doen. Medewerkers weten ook meestal wie de coördinatoren en ploegleiders in hun gebouw zijn, en komen daardoor in aanraking met het bhv-vak.”
Kalverboer ziet dat veel bhv’ers de functie voor een lange tijd vervullen. Zelfs onder studenten is er animo. “De bestuursleden van studieverenigingen zijn verplicht om het bhv-diploma te halen. Omdat het bestuur elk jaar opnieuw wordt verkozen, zijn er dus elk jaar nieuwe bhv’ers. Maar de vroegere bestuursleden willen vaak toch bhv’er blijven.”
Speciale opleidingen
In het opleidingenaanbod van de bhv-organisatie wordt aandacht gegeven aan de specifieke uitdagingen en omstandigheden op de locaties van de UU. Zo is er een speciale opleiding voor het omgaan met gevaarlijke stoffen, en leren bhv’ers alles over de communicatie met de meldkamer van de universiteit. Mullen: “De UU heeft een eigen meldkamer, die veel in werking kan zetten bij incidenten en calamiteiten. Bhv’ers worden daarom geïnstrueerd om in een noodsituatie niet 112 te bellen, maar de meldkamer. De centralisten kunnen zorgen voor het inschakelen van bhv’ers, de beveiliging, politie, brandweer en ambulance. De ambulance kan ook direct via de meldkamer worden doorgeschakeld naar een bhv’er op locatie.”
Oefenen en ontruimen
Naast de opleidingen zijn ook de reguliere oefeningen belangrijk voor de effectieve inzet van de bhv, zeggen Kalverboer en Mullen. Er zijn vijf verschillende oefeningen per jaar, die op meerdere momenten worden herhaald om iedereen de gelegenheid te geven eraan mee te doen. “In de oefeningen kunnen we goed inzoomen op gebouwspecifieke omstandigheden. Er is bijvoorbeeld altijd een oefening met een route door een gebouw uit het cluster waarin je opereert. Zo leer je de panden waar je zelf niet werkt toch goed kennen”, vertelt Kalverboer. In de oefenprogramma’s komen onder andere brand, ehbo en de evac chair aan bod.
Ook ontruimingen worden regelmatig geoefend, waarbij natuurlijk rekening wordt gehouden met tentamens en andere situaties die niet mogen worden verstoord. Door de coronasituatie hebben vorig jaar geen ontruimingsoefeningen plaatsgevonden, maar zijn de herhalingsopleidingen voor bhv’ers wel doorgegaan. “De opleidingen en oefeningen zorgen ervoor dat het werk voor bhv’ers aantrekkelijk en interessant is, ook nu we allemaal meer thuiswerken”, zegt Mullen.
Een alerte houding van hulpverleners was ook gedurende de lockdowns, toen er minder medewerkers en studenten aanwezig waren, heel belangrijk, vult Kalverboer aan. “De afgelopen periode is het onderhoud aan de gebouwen gewoon doorgegaan en de laboratoria hebben – met een minimale bezetting – doorgedraaid. Het aantal incidenten is afgenomen, maar er zijn toch enkele calamiteiten geweest. Tot aan een ontruiming toe. Dan is de inzet van bhv gewoon onmisbaar.” Vanwege de coronapandemie is er een speciaal interventieteam opgericht dat bestaat uit coördinatoren, securityprofessionals en facilitymedewerkers. Het interventieteam wordt bij elk incident opgeroepen, zodat er altijd voldoende hulpverleners aanwezig zijn.
Leren van elkaar
De opleidingen, bijscholing en oefeningen voor bhv’ers zijn de afgelopen jaren verder geprofessionaliseerd, waardoor verbeterpunten steeds worden opgepakt, zegt Mullen over de leerervaringen van de UU. “Ook de communicatie is goed op orde gebracht. We maken bijvoorbeeld steeds meer gebruik van digitale archieven. Daarmee kunnen we plattegronden en ontruimingsroutes van gebouwen altijd snel en eenvoudig inzien.” De bhv-organisatie maakt ook gebruik van een speciale app met monitor- en oproepfuncties. Kalverboer legt uit: “Bhv’ers worden via wifi automatisch (geanonimiseerd) gedetecteerd, zodat steeds inzichtelijk is hoeveel bhv’ers er in een pand zijn. Bij een calamiteit wordt zo nodig direct assistentie opgeroepen uit andere clusters in de omgeving.”
Een ander advies van de UU: leer van elkaar door te oefenen. Mullen: “Er is bijvoorbeeld een gezamenlijke oefening georganiseerd voor de bhv en brandweer. In twee ploegen zijn we op een gefingeerd incident in een laboratorium afgestuurd. Dat is voor iedereen ontzettend spannend en uitdagend.” Kalverboer vult aan: “Het zijn prettige én leerzame oefeningen. Samenwerken en communiceren leer je nu eenmaal het beste door echt iets te doen.” LD//
Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in Veiligheid 85, derde kwartaal 2021