NIBHV zorgt voor kwalitatief hoogwaardige bedrijfshulpverlening. Niet alleen in Nederland, maar ook in het Caribisch deel van het Nederlandse koninkrijk. Wat weet je over de bhv-praktijk op Aruba, Curaçao en de andere eilanden in de Cariben?
Het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit zes eilanden. Aruba, Curaçao en Sint Maarten (de zogeheten CAS-eilanden) zijn zelfstandige landen. Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (de BES-eilanden) zijn Nederlandse gemeenten met een aparte status, officieel aangeduid met de term openbare lichamen.
Bhv-opleidingen in Caribisch Nederland
“Total Safety First geeft al jarenlang bhv-opleidingen aan mensen die wonen en werken op de CAS- en BES-eilanden. Onlangs hebben we een overeenkomst gesloten om Total Safety First ook de bhv-instructeursopleidingen te laten verzorgen”, vertelt Ed Gosman van NIBHV.
“Wij staan als NIBHV voor de kwaliteit van bedrijfshulpverlening. De goede bij- en nascholing van bhv-instructeurs is daarvoor een noodzakelijke voorwaarde. Voor (aspirant-)instructeurs in het Caribisch gebied is het natuurlijk lastig om uitsluitend voor een opleiding of bijscholing naar Nederland te komen. Daarom is het heel fijn dat er een opleider is die gevestigd is op Bonaire, en vandaaruit de cursussen op de verschillende eilanden organiseert.”
De expertise en ervaring van Total Safety First zijn daarbij van toegevoegde waarde, vult Gosman aan. “Het is belangrijk dat een opleider goed op de hoogte is van de lokale situatie en context. Veel omstandigheden zijn op de Caribische eilanden heel anders dan in Nederland. Bijvoorbeeld: veel gebouwen zijn open, waardoor de compartimentering die we in Nederland hebben, daar vaak ontbreekt.”
Meer maatwerk bij de opleidingen
Total Safety First biedt op de CAS- en BES-eilanden de opleidingen Instructeur bhv Brand & Ontruiming en Instructeur bhv Eerste Hulp aan. Na afronding van de opleiding ontvangt de deelnemer het betreffende IBHV-certificaat van NIBHV. Het IBHV-certificaat is geldig voor cursussen die de instructeur verzorgt op de CAS- en BES-eilanden. Total Safety First zorgt ook voor de verplichte bij- en nascholing van instructeurs.
“Het uitgangspunt van NIBHV-certificaten is dat bhv’ers competentiegericht worden opgeleid”, licht Gosman toe. “Er is daardoor ruimte voor opleiders om zelf invulling te geven aan het lesprogramma. Het gaat erom dat de deelnemers de vereiste competenties ontwikkelen.”
Doorgaans zijn er voor een instructeursopleiding tien cursusdagen nodig. Maar er zijn ook kortere trajecten. “We zien in Nederland dat IBHV-opleiders steeds meer maatwerk bieden, rekening houdend met de achtergrond van de deelnemers. Als iemand al over veel ervaring beschikt, dan is het immers niet zinvol om alle theorie tijdens een opleiding volledig door te nemen. Ook op de CAS- en BES-eilanden ligt maatwerk voor de hand. Zo is de verwachting dat Total Safety First al voor een kleine groep, of zelfs voor een individu, een instructeursopleiding start.”
Andere wet- en regelgeving
NIBHV is de autoriteit op het gebied van de certificering van bhv-cursussen en de les- en leerstof voor bhv’ers. Door een NIBHV-gecertificeerde cursus te volgen, zijn bhv’ers goed voorbereid op noodsituaties en in staat om veilig te werken. “Het NIBHV-diploma staat garant voor kwaliteit, altijd. De CAS- en BES-eilanden horen bij Nederland, en daarom zetten we ons ook daar in voor de kwaliteitsborging van de bhv-instructeursopleidingen”, aldus Gosman.
Een groot verschil met de Nederlandse benadering van bedrijfsveiligheid is dat er in het Caribisch deel van het koninkrijk momenteel geen sprake is van een verplichte bhv. Voor de CAS-eilanden geldt geen specifieke wet- en regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden en bedrijfshulpverlening, zoals de Arbeidsomstandighedenwet in Nederland.
Op de BES-eilanden is sinds 2010 de Arbeidsveiligheidswet BES van kracht, maar deze wet wordt geactualiseerd (zie verderop). De Arbeidsomstandighedenwet Caribisch Nederland (Arbowet CN) treedt naar verwachting in 2026 in werking. De nieuwe wet- en regelgeving sluit grotendeels aan bij de Nederlandse Arbowet. Zo worden werkgevers verplicht om bhv’ers aan te stellen. De Arbeidsinspectie CN krijgt de bevoegdheid om sancties op te leggen als niet aan de verplichting wordt voldaan.
Nieuwe wet, meer aandacht voor bhv
De Arbowet CN levert een bijdrage aan de kwaliteitsborging voor bedrijfshulpverlening, zegt Gosman. “De nieuwe wet geeft expliciet aandacht aan de opleiding en uitrusting van bhv’ers. De NIBHV-certificering voor de instructeurs op de BES- en CAS-eilanden sluit hierbij aan.”
De komst van de Arbowet CN betekent geen verandering in de wet- en regelgeving rond bedrijfshulpverlening voor de CAS-eilanden. De Arbowet CN geeft werkgevers op de CAS-eilanden wél handvatten om de veiligheid en het welzijn van werknemers verder te verbeteren, zegt Gosman. “Een bhv-organisatie is op Curaçao, Aruba en Sint Maarten weliswaar niet verplicht. Maar voor organisaties die de arbeidsomstandigheden serieus nemen, kan de aandacht voor de Arbowet CN een positieve stimulans zijn om het arbobeleid te actualiseren.”
Bhv als continu aandachtspunt
Net als in Nederland is de kwaliteit van de bedrijfshulpverlening ook in het Caribisch deel van het koninkrijk een continu aandachtspunt, benadrukt Gosman. “Regelmatig oefenen is essentieel. Bhv is gebaseerd op de risico’s die de organisatie niet met andere middelen oplost. Door te oefenen zie je pas of wat je in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) op papier hebt gezet in de praktijk ook daadwerkelijk klopt. Je merkt dan bijvoorbeeld of er voldoende bhv’ers zijn. Daarnaast is het natuurlijk belangrijk voor werknemers én bhv’ers om in de praktijk te ervaren wat er gebeurt bij bijvoorbeeld een ontruiming. “
“Een bhv-organisatie is soms net als een verzekering: de organisatie ziet de noodzaak meestal pas als er eenmaal een incident is geweest”, signaleert Gosman. “Bij een brand of een ongeval op de werkvloer maken bhv’ers het verschil. Helaas is er soms een incident nodig om een organisatie daarvan te doordringen.”
De Arbowet voor de BES-eilanden
Op de BES-eilanden geldt sinds 2010 de Arbeidsveiligheidswet BES, met vier bijbehorende Arbeidsomstandighedenbesluiten. De wet richt zich met name op veiligheid op de werkvloer. De wet- en regelgeving kent niet een met naam en toenaam aangestelde bhv’er zoals de Nederlandse Arbowet. In het Arbeidsveiligheidsbesluit staan wel bepalingen die werkgevers verplichten om voor specifieke omstandigheden deskundige mensen in de organisatie te hebben die (eerste) hulp kunnen verlenen bij ongevallen. Het gaat om werksituaties met machinale houtbewerking, machinale metaalbewerking, en steen-, tegel- of buizenfabricage.
De Arbeidsveiligheidswet BES wordt vervangen door de Arbeidsomstandighedenwet Caribisch Nederland (Arbowet CN). Ook de bijbehorende besluiten en regelingen worden geactualiseerd. De Arbowet CN is bedoeld om werknemers beter te beschermen tegen gevaarlijk en ongezond werk, en om goede arbeidsomstandigheden de norm te maken.
Volgens de Arbowet CN is een werkgever verplicht om bhv’ers aan te stellen. De bhv’ers hebben als taken om eerste hulp bij ongevallen te verlenen, om brand te beperken en te bestrijden, en om de gevolgen van ongevallen te voorkomen en te beperken.
Ook zorgen bhv’ers in noodsituaties voor de alarmering en evacuatie van alle werknemers (en de andere personen die op de werkvloer aanwezig zijn).
De bhv’ers moeten volgens de nieuwe wet- en regelgeving beschikken over de juiste opleiding en uitrusting om hun taken te vervullen. Er moeten ook voldoende bhv’ers zijn, die op de juiste manier zijn georganiseerd. In de Arbowet CN en de bijbehorende besluiten staan geen specifieke opleidingseisen. In de toelichting op de wet is wel aangegeven dat het noodzakelijk is om het opleidingsniveau van de bhv’ers op peil te houden. Bijvoorbeeld door na- en bijscholing en oefeningen.
Volgens de wetgever is ook de vaststelling van het aantal bhv’ers voor een organisatie een kwestie van maatwerk. Op basis van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) stelt de werkgever het benodigde aantal bhv’ers vast, met aandacht voor de grootte van het bedrijf en de specifieke risico’s die er zijn.