Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

Vopak streeft naar honderd procent veiligheid

Schoorstenen, leidingen, stoom: Alexander Kirkels (28) was altijd al gefascineerd door de zware industrie in de Rotterdamse haven. Nu werkt hij bij Vopak Terminal Europoort als SHEQ Officer en houdt hij zich bezig met veiligheid in al haar facetten. “De nadruk ligt tegenwoordig veel meer op het veilig wíllen werken.”

Een opleiding bij de politie leek Alexander Kirkels wel wat, maar met zijn zestien jaar was hij – als kersverse havo-afgestudeerde – net te jong om te mogen solliciteren. De duale opleiding Integrale Veiligheidskunde op de Haagse Hogeschool bleek een goed alternatief; dat traject bood hem de kans om in brede zin kennis te maken met veiligheid en tegelijkertijd praktijkervaring op te doen. “Op die manier dacht ik uiteindelijk misschien toch aansluiting te kunnen vinden bij het politiewerk”, blikt Kirkels terug. “Maar gaandeweg begon ik heel veel andere dingen te ontdekken die ik interessant vond. Dat is voor mij dan ook meteen hét voordeel van Integrale Veiligheidskunde; de opleiding is zo breed, dat je echt de tijd krijgt om te ontdekken welke kant je op wilt. Dat sprak me erg aan.”

Enorme impact

In het derde en vierde studiejaar kreeg Kirkels via leerwerkplaatsen de kans om te proeven aan de praktijk. “Mijn veiligheidshart begon écht te kloppen toen ik in mijn laatste studiejaar terechtkwam bij een chemische fabriek. Ik vond de aanblik van het industriële havengebied bij Rotterdam, goed te zien vanaf de A15, altijd al machtig mooi. Al die schoorstenen, leidingen, stoom… Nu kreeg ik de kans om zo’n fabriek van dichtbij te leren kennen. Qua veiligheid komt daar natuurlijk ook enorm veel bij kijken; incidenten kunnen, als je er niet goed op voorbereid bent, een enorme impact hebben. Dat gegeven vond ik razend interessant. Het was mijn eerste kennismaking met procesveiligheid binnen de petrochemische industrie en ik was meteen verkocht.”

Als eerst op de hoogte over Safety & security?

Ontvang de gratis nieuwsbrief van Vakblad Veiligheid in je mailbox.

Detachering

Na zijn afstuderen liep Kirkels tegen de grenzen van zijn opleiding aan: om aan de slag te gaan in de wereld van procesveiligheid, was specifiekere kennis en ervaring vereist. “Ik ontdekte dat Integrale Veiligheidskunde een uitstekende basis biedt voor een baan in veiligheid, maar dat je met een diploma op zak nog lang geen vakinhoudelijk specialist bent. Ik ben daarom heel bewust op zoek gegaan naar een baan bij een adviesbureau; op die manier zou ik in meerdere projecten gerichte ervaring kunnen opdoen. Zo kwam ik terecht bij Arcadis, waar ik uiteindelijk een kleine drie jaar gewerkt heb bij uiteenlopende bedrijven en organisaties in zowel de publieke als de private sector. De vele detacheringsprojecten in de industrie op het gebied van procesveiligheid deden me daarbij beseffen dat dit écht de richting was waarin ik mij verder wilde ontwikkelen.”

“Om veiligheid honderd procent onder controle te houden, blijft een enorme uitdaging”

Alexander Kirkels

Prikkelende vragen

Uiteindelijk kwam Kirkels als SHEQ-adviseur terecht bij een olieterminal in Amsterdam, om vervolgens de overstap te maken naar de terminal van Vopak in Europoort. In Nederland exploiteert Vopak elf terminals voor de opslag van chemicaliën, olieproducten, petrochemische producten, biobrandstoffen, vloeibare gassen en plantaardige oliën. Al met al een dynamische branche met specifieke risico’s, schetst Kirkels. “Met een opslagcapaciteit van zo’n vier miljoen kubieke meter is onze terminal in Europoort de grootste van Europa. Branden en lekkages zijn de grootste risico’s; zeker tijdens het laden van schepen en het vullen van de tanks kan er iets misgaan.

Ons is er uiteraard alles aan gelegen om die risico’s zoveel mogelijk uit te sluiten. Aan de voorkant maken we voortdurend risicoanalyses: waar zitten welke risico’s? Hebben we die goed beheerst? En als het dan onverhoopt toch misgaat, zijn we dan goed voorbereid op noodsituaties? Ik vind het daarbij vanuit mijn rol altijd interessant om collega’s te prikkelen met ‘domme’ vragen. Waarom doe je eigenlijk iets op die manier? Zou het niet ook anders, veiliger kunnen? Vaak kom je er zo al brainstormend achter dat een bepaalde aanpak misschien wel aanpassing behoeft.”

Alexander Kirkels

Tegelijkertijd blijft het lastig om de werkelijkheid helemaal te voorspellen, erkent Kirkels. “Hoe goed doortimmerd je analyses en plannen ook zijn, helemáál voorkomen dat er iets gebeurt is onmogelijk. Zaken lopen altijd weer nét iets anders dan je vooraf had ingeschat. Honderd procent veiligheid is een utopie; er zullen altijd restrisico’s en onvoorziene omstandigheden zijn. Binnen die onzekerheidsmarge proberen we toch zo goed mogelijk in te schatten hoe groot de kans is dat iets gebeurt en welke effecten dat kan hebben. Hebben we in zo’n geval voldoende barrières ingebouwd om de effecten zoveel mogelijk te verkleinen?”

Strenge inspecties

Nederlandse bedrijven lopen volgens Kirkels wereldwijd voorop als het gaat om het zoveel mogelijk uitbannen van risico’s. Dat was niet altijd vanzelfsprekend. Kirkels brengt in herinnering hoe incidenten bij petrochemische bedrijven er begin deze eeuw voor zorgden dat industriële veiligheid hoog op de agenda kwam te staan. “De petrochemie ligt de laatste jaren weer meer onder het vergrootglas van de overheid. Onder het motto ‘als het kán gebeuren, gebeurt het ook’ zijn de inspecties weer strenger geworden. Daarmee gaat de overheid eigenlijk in tegen het gedachtegoed dat de laatste jaren binnen de petrochemische industrie, en ook binnen een bedrijf als Vopak opgeld doet. Wij proberen risico’s zo proportioneel mogelijk aan te pakken. Is het potentiële effect van een risico heel groot, maar is de kans dát het gebeurt minimaal? Dan proberen we onze maatregelen proportioneel te laten zijn. Als je aan elk risico evenveel gewicht hangt, schiet je denk ik je doel voorbij.”

Intrinsieke motivatie

Een bedrijf als Vopak zoekt het tegenwoordig veel meer in cultuur en gedrag, schetst Kirkels. “Lange tijd werd er vooral gedacht vanuit compliance: ‘De wet zegt dit, dus we moeten minimaal dit doen.’ Tegenwoordig ligt de focus veel meer op veiligheidsbewustzijn, op de intrinsieke motivatie om veilig te wíllen werken. Veiligheid moet bovenaan staan bij alles wat we doen, ook als dit niet wordt voorgeschreven in de wet. Vopak investeert wereldwijd in gedragsbeïnvloedingsprogramma’s, zodat alle medewerkers doordrongen raken van het belang van veilig werken.” Het is een beweging die ook werd ingezet door Vopaks klanten, de grote spelers in de mondiale olie- en gasmarkt, schetst Kirkels. “Op onze beurt trekken ook wij ons netwerk van leveranciers hierin mee; we stimuleren onze leveranciers om veiligheid op één te zetten bij alles wat ze doen. Tegelijkertijd realiseer ik me ook dat dat soms lastig is. Er zal áltijd een spanningsveld zijn tussen wat jij als bedrijf wil, en hoe de afgesproken procedures buiten ‘in het veld’ worden uitgevoerd. Ons streven om veiligheid honderd procent onder controle te houden, blijft een enorme uitdaging. Maar: we zijn denk ik goed op weg. Door onze standaarden steeds een stukje hoger te stellen, komt die honderd procent veilig werken steeds een stapje dichterbij.”

Vanuit zijn rol als veiligheidskundige levert Kirkels graag een concrete, praktische bijdrage aan het verhoogde veiligheidsbewustzijn binnen de branche. “Aan mijn fascinatie voor de petrochemische industrie en de procesveiligheid daarbinnen zal het in elk geval niet liggen: die is nog altijd onverminderd groot.” JP//

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in Veiligheid 82/83, vierde kwartaal 2020

Leave a comment

the Kick-ass Multipurpose WordPress Theme

© 2022 Kicker. All Rights Reserved.