Het wordt wel de bijbel of het handboek van de bedrijfshulpverlening genoemd, de leerstof voor de basiscursus bedrijfshulpverlening. Het fundament voor de bhv-opleidingen dat de beginselen voor alle taken bevat, van brand en ontruiming tot eerstehulpverlening, levensreddend handelen, leiding en coördinatie. De afgelopen maanden hebben het boek en de e-learnings een forse inhoudelijke en didactische upgrade gekregen.
De grootste veranderingen: het boek en de e-learnings zijn interactiever geworden en de inhoud is aangepast aan de nieuwste (internationale) richtlijnen voor eerste hulp. Sinds 1 september jongstleden zijn alle bhv-opleidingen en (herhalings)trainingen op de nieuwe versie van de basisleerstof geënt.
“Het up-to-date brengen van de bhv-les- en leerstof is een routine die elke vijf jaar terugkeert”, legt Hans Geenen, manager ontwikkeling van het NIBHV, uit. “Dat moment is afgestemd op de eveneens vijfjaarlijkse herziening van de internationale Richtlijnen Eerste Hulp. Die richtlijnen worden vastgesteld door de International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC), in samenwerking met andere medische koepelorganisaties. Zo worden periodiek de nieuwste inzichten van de medische wetenschap en de wereldwijde praktijkervaringen uit de ziekenhuiswereld en ambulancezorg omgezet in richtlijnen, om slachtoffers de best mogelijke medische zorg en eerste hulp in noodsituaties te bieden.”
Eenheid van handelen
Voor Nederland worden die internationale kaders vertaald in de Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp (NREH). Dat gebeurt in het Landelijk Overleg Eerste Hulp, waarin het Oranje Kruis, Rode Kruis, de Nationale Reanimatieraad en het NIBHV samenwerken. Doel is het realiseren van eenheid in handelen op het gebied van eerstehulpverlening.
Hans Geenen: “De richtlijnen gelden voor alle organisaties, professionals en vrijwilligers die gecertificeerde eerste hulp verlenen, dus ook voor bedrijfshulpverleners. Daarom passen wij elke vijf jaar de basis van onze les- en leerstof aan aan de nieuwe door experts vastgestelde richtlijnen. De laatste keer dat dat gebeurde was in 2021. Nadat eind 2025 de meest recente internationale richtlijnen zijn gepubliceerd, zijn die dit jaar verwerkt in een geactualiseerde NREH.”
Drukke maanden
Voor het NIBHV-team van opleidings- en onderwijskundigen dat de les- en leerstof schrijft en opleidingsproducten zoals e-learnings maakt, waren het drukke maanden. In februari verschenen de nieuwe landelijke Richtlijnen Eerste Hulp en krap vier maanden later lag er een geactualiseerde basis én een reeks nieuwe e-learnings.
Bhv-opleidingen die na 1 september van start gaan, volgen de nieuwe richtlijnen en ook in de bhv-herhalingstrainingen worden ze vanaf nu gedoceerd. Een greep uit de belangrijkste wijzigingen: de stabiele zijligging wordt niet meer standaard toegepast bij bewusteloze personen die nog een normale ademhaling hebben, maar alleen bij specifieke situaties zoals neiging tot braken als in nood het slachtoffer even alleen gelaten moet worden of de hulpverlener zijn of haar handen even vrij moet hebben. In de richtlijnen is verder meer aandacht voor mentale eerste hulp bij ongevallen, zoals het voorkomen van paniek, angst of ander afwijkend gedrag. Ook is er een nieuwe methodiek voor het reanimeren van baby’s.
Lesstof is interactiever
Naast de inhoudelijke update van de richtlijnen voor eerste hulp hebben ook de vorm en presentatie van de NIBHV-les- en -leerstof aandacht gekregen bij de herziening. Hans Geenen: “De vijfjaarlijkse update was voor ons een ideale gelegenheid om de didactische kant van het lesmateriaal eens goed onder de loep te nemen en te moderniseren. We kregen van cursisten regelmatig opmerkingen over de grote hoeveelheid tekst in het boek en de e-learning.”
“De nieuwe e-learning hebben we daarnaast een stuk interactiever gemaakt, met minder tekst en meer aandacht voor praktische handelingen op basis van casuïstiek. De leerstof is interactiever opgebouwd waardoor efficiënter met de beschikbare beeldruimte is omgegaan. Die slimmere didactische opzet voorkomt dat cursisten onnodig grote lappen tekst moeten doorlezen om de betreffende informatie zoals richtlijnen of methodieken op te zoeken.”
In het nieuwe handboek wordt volgens Hans Geenen via vormgeving nadrukkelijker onderscheid gemaakt tussen ‘need to know’ en ‘nice to know’, waarbij de nadruk ligt op de noodzakelijke kennis en vaardigheden. En zowel het handboek als de daarop gebaseerde onderwijsmaterialen zoals de e-learning zijn praktischer van opzet geworden.
Thematisch opgebouwd
Geenen vervolgt: “De lesstof is overzichtelijk thematisch opgebouwd op basis van typen letsels en aandoeningen, zoals verbranding, circulatiestilstand, inhalatieletsel en botbreuken. Elk thema wordt ingeleid met een casus met stripverhaal, waarin de bhv’er wordt geconfronteerd met een praktijksituatie en daarna de vraag: ‘Dit tref je aan: welke stappen volg je en welke eerstehulphandelingen pas je hier toe?’ Dezelfde werkwijze wordt ook gevolgd bij videofragmenten die in het lesmateriaal zijn opgenomen.”
Geënt op de praktijk
Het leerproces van de cursisten start dus vanuit een praktijksituatie, terwijl de vorige versies van de leerstof veel meer inleidende tekst bevatten. Die praktische opzet aan de hand van veel beeld maakt het lesmateriaal volgens Geenen toegankelijker en aantrekkelijker. De cursisten worden sneller en directer geprikkeld om hun basiskennis op de voorbeeldcasussen toe te passen. En alle relevante kennis en richtlijnen zijn per type letsel overzichtelijk gerangschikt in informatieblokken met herkenbare tekst- en steunkleuren.”
Ook preventie
Ook preventie is verweven in de voorbeeldcasussen. Na een hoofdstuk rond een bepaald letseltype te hebben doorlopen, krijgen de cursisten de vraag mee wat zij van de casus kunnen leren in relatie tot hun eigen werkomgeving. Kan zo’n situatie zich daar ook voordoen? En hoe is de bhv-organisatie daarop voorbereid? Het lesmateriaal bevat dus meer aandachtspunten dan alleen de responsfase.
Afsluitende toets
Nieuw in de e-learning is het zogeheten branching-scenario: een afsluitend scenario van een incident met meerdere invalshoeken en uitdagingen. Hans Geenen: “Dit branching-scenario is ontwikkeld door de samenwerkingspartner waarmee we ons e-learningprogramma hebben ontwikkeld. Het stelt de cursisten in staat om al hun in de leerstof opgedane kennis integraal toe te passen en zo te zien of ze de lesstof begrepen hebben. Je zou het kunnen zien als een soort afsluitende eigen toets van de theoretische bhv-opleiding, ter voorbereiding op praktijktraining en examen. De toevoeging maakt de e-learning completer.”
Hans Geenen, afsluitend: “Met de nieuwe versie van het boek en de lestools hebben we de basis voor de opleiding en training van bhv’ers helemaal up-to-date gemaakt en tegelijk een praktischer karakter gegeven.”
